YEDİTEPE / EVLİYA ÇELEBİ SEYAHATNAMESİ - 10

Evliya Çelebi, Seyahatname’nin son cildi olan onuncu cildi Mısır’la birlikte Afrika’ya tahsis etmiştir. Seyyahımız 51 yılı boyunca gezip dolaştığı yerlerde tuttuğu notlarını Kahire’de bir araya getirip Seyahatname’ye son şeklini vermiştir.  Mısır’ın tarihi ve dünya tarihiyle birlikte Afrika’nın yapısını anlatır. Kahire’nin tarihine, mimari yapılarına, halkının yapısına ve esnafına geniş bir şekilde yer verir. Mısır’ın çok köklü geleneklerinden olan yüzlerce mevlit törenini en ince ayrıntısına kadar bize aktarır.
Mısır’da olup da Anadolu topraklarında yetişmeyen, bulunmayan yiyecekleri, içecekleri, bitkileri, ağaçları ve meyveleri bir bir saymıştır. Mısır’ın ve Afrika’da gittiği bölgelerin toplumsal yapılarını, geleneklerini, göreneklerini, insanların yüz renklerini, inançlarını, işleri, güçleri ve kazançlarını anlatan yazarımız, bugün çok zor bulunabilecek bilgileri günümüze aktarmıştır. Özellikle Afrika’nın yaban hayatıyla ilgili paha biçilemez bilgiler yazmıştır. Mısır’ın eski ve yeni başkentlerinin yanında büyük şehirleri, limanları, çölleri, ovaları, dağları ve arklarına kadar her şeyini kaydetmiştir. Ayrıca Nil’in kaynağına doğru yaptığı yolculukta bugün Sudan topraklarında kurulu o günkü devletleri, şehirleri, dönüşte Habeşistan üzerinden Somali, Cibuti ve Eritre’nin bulunduğu coğrafyayı da gezip tanıtmıştır.